Diş çürüğü, ağızdaki bakterilerin şekerleri işleyerek ürettiği asitlerin mine dokusunu çözmesiyle başlar. Erken evrede belirti vermez; bu yüzden düzenli kontrol, çürüğü küçükken yakalamanın en güvenilir yoludur.
Çürük nasıl ilerler?
- Mine yüzeyinde başlangıç — Beyaz, mat lekeler. Bu aşamada flor uygulaması ve bakımla durdurulabilir.
- Mine içinde ilerleme — Yüzeyde kavite oluşur. Dolgu gerekir.
- Dentine ulaşma — Soğuk–tatlı hassasiyeti başlar.
- Pulpaya (sinire) ulaşma — Kendiliğinden ağrı başlar; artık kanal tedavisi gündeme gelir.
Bu nedenle "ağrımıyor, o hâlde sorun yok" yaklaşımı yanıltıcıdır.
Dolgu nasıl yapılır?
- Gerekiyorsa bölge uyuşturulur
- Çürük doku tamamen temizlenir
- Diş, dolgunun tutunabileceği biçimde hazırlanır
- Kompozit dolgu katmanlar hâlinde yerleştirilir ve ışıkla sertleştirilir
- Kapanış kontrol edilir, dolgu şekillendirilip cilalanır
Kapanış kontrolü önemli bir adımdır; dolgu yüksek kalırsa çiğnerken ağrı yapar ve kolayca düzeltilir.
Kompozit (beyaz) dolgu
Günümüzde çoğunlukla dişin doğal rengine uyumlu kompozit malzeme kullanılır. Avantajları:
- Görünüm olarak doğal dişten ayırt edilmesi zordur
- Dişe kimyasal olarak bağlanır, daha az sağlam doku kaybı gerektirir
- Aynı seansta tamamlanır
Çok geniş madde kaybı olan dişlerde dolgu yerine inley/onley ya da kaplama daha uygun olabilir.
Dolgu sonrası
- Uyuşukluk geçene kadar yemek yemeyin; dudak veya dil ısırma riski vardır
- Kompozit dolgular hemen sertleşir, bekleme gerekmez
- Birkaç gün süren hafif soğuk hassasiyeti olağandır
- Çiğnerken belirgin ağrı varsa kapanış yüksekliği olabilir; kliniğe bildirin
Çürükten korunma
- Günde iki kez, iki dakika, florlu macunla fırçalama
- Günde bir kez diş ipi veya ara yüz fırçası
- Şekerli gıdaları öğün aralarında sık tüketmemek — miktardan çok sıklık belirleyicidir
- Asitli içeceklerden sonra hemen fırçalamak yerine su ile çalkalamak
- Düzenli kontrol
Dişinizde renk değişimi, pürüz veya hassasiyet fark ederseniz beklemeden kontrol ettirin. Küçük çürüğün tedavisi her zaman daha kısa ve daha kolaydır.
Sık sorulan sorular
Dolgu yaptırırken ağrı olur mu?
Yüzeysel çürüklerde anestezi gerekmeyebilir. Derin çürüklerde lokal anestezi uygulanır ve işlem sırasında ağrı hissedilmez.
Amalgam (gri) dolgularımı değiştirmeli miyim?
Sağlam, kenar uyumu iyi ve altında çürük olmayan bir dolgunun yalnızca görünüm nedeniyle değiştirilmesi zorunlu değildir. Karar, klinik muayeneyle verilir.
Dolgu ne kadar dayanır?
Dolgunun büyüklüğü, konumu, çiğneme kuvvetiniz ve ağız bakımınıza göre değişir. Düzenli kontrollerde kenar uyumu ve altında yeni çürük olup olmadığı değerlendirilir.